خانه » خروین (خور)

خروین (خور)

شهر خرو، شهری در شهرستان نیشابور استان خراسان رضوی است و از طریق راه خاکی و کوهستانی به روستای زشک راه دارد. در صورت تکیل و بهره برداری کامل آن، مسیر مشهد به نیشابور چند کیلومتر نزدیک تر می شود. این جاده کوهستانی بسیار مورد توجه طبیعت دوستان می باشد.

روستای خرو سفلی:

روستای خرو سفلی (پایین) [Kharv –e Soflā] از توابع دهستان اردوغش بخش زبرخان شهرستان نیشابور، با ارتفاع 1420متر ازسطح دریا، در موقعیت 59 درجه و 02 دقیقه طول و 36 درجه و 10 دقیقه عرض جغرافیایی، و در 25 کیلومتری شمال شرقی شهر نیشابور واقع شده است. این روستا در منطقه‌ی کوهپایه‌ای قرار گرفته و دارای آب و هوای نیمه‎خشک سرد و پوشش گیاهی مراتع درجه 3 به بالا می‌باشد. در کتاب «نیشابور؛ شهر فیروزه»، درباره‌ی این منطقه آمده است: «از نظر جمعیت، زبرخان، خرو علیا و خرو سفلی و دررود را در برگرفته که پرجمعیت‌ترین قسمت نیشابور است و از نظر صادرات قالی و میوه‌های درختی، مقام مهمی دارد. خرو بالا، اکثریت مطلق، ترک‌زبان می‌باشند و شامل فامیل‌های قدمیاری، حیدری، مرشدلو و رحمانی که حدود پانزده هزار نفر جمعیت دارد و سیب خرو، بسیار معروف است. مناظر سرسبز و خرّم و باغ‌های پر از میوه‌ی آن از جاده‌ی نیشابور- مشهد دیده نمی‌شود و رودخانه خرو علیا یان باغ‌ها را آبیاری می‌کند و سپس به خرو سفلی می‌رسد. اکثریت قریب به اتفاق خرو سفلی، سیّد و مردمی مومن و معتقد به مبانی اسلام می‌باشند که باید درباره‌ی این دو روستای مهم، تاریخ جداگانه‌ای نوشته شود.» قلعه‌کهنه‌ی خان در 500 متری شمال روستای خرو سفلی قرار دارد.

– تپه قلعه کهنه خان خروین:

در سوی شمال خرو سفلی (پایین) و جنوب خرو علیا (بالا)، تپه‌ای به ارتفاع حدود 65 متر واقع شده که بر بلندای آن، قلعه‌ای قدیمی، خودنمایی می‌کند. این تپه، از جبهه‌ی شمالی به ارتفاعات، در جبهه‌ی شرقی، غربی و جنوبی به باغ‌ها و منازل مسکونی محدود است. جاده‌ی آسفالته‌ی شهر خروین (شهری متشکل از خرو بالا و پایین)، در سوی شرقی تپه به فاصله‌ی حدود 250 متر می‌گذرد. در دامنه‌ی جنوب غربی تپه، قبرستان خرو سفلی واقع شده و تا چند متری قلعه، تدفین انجام شده است.

تپه‌ی قلعه‌کهنه‌ی ‌خان، بر دشت زیرپای خود، اشراف و تسلط کامل داشته و یک منطقه‌ی سوق‌الجیشی و استراتژیک می‌باشد. قدمت این اثر، با نگاه به بقایای معماری و همچنین سفال‌های پراکنده در سطح تپه، به قرن چهارم تا هفتم هجری می‌رسد. قلعه، در دوره‌ی قاجاریه بنا گذارده شده و مورد استفاده بوده است و از آنجایی که این بنا در بین دو روستای خرو بالا و پایین بوده و به گفته‌ی اهالی، مالک آن خان خرو علیا و سفلی بوده، به قلعه‌ی خان خروین (دو خرو)، شهرت یافته است.

در حال حاضر از این اثر، قسمتی از پی، دیوارها و برج آن برجای مانده. این قلعه، غیرهم‌سطح و دارای شکل مستطیلی و دربرگیرنده‌ی دو قسمت است؛ قلعه‌ی شمالی که بزرگ‌تر بوده و دارای ابعاد 20*50 و قلعه‌ی جنوبی که کوچکتر و دارای 10*40 است. این قلعه، دارای 6 برج و در قلعه‌ی شمالی و 2 برج در قلعه‌ی جنوبی بوده است. ارتفاع برج‌ها که احتمالاً دوطبقه نیز بوده‌اند در حال حاضر، 4 متر و ضخامت دیوارهای قلعه، حدود یک متر است.

سفال‌های لعاب‌دار فیروزه‌ای و لعاب سبز در سطح تپه، پراکنده است، احتمالاً پایین‌ترین طبقات، مربوط به قرن چهارم هجری است. در فاصله‌ی یک کیلومتری سمت شمال شرقی این تپه، تپه‌ی مرتفع دیگری وجود دارد که بر بلندای آن یک برج دیده‌بانی قرا دارد. این برج، که هم‌اکنون حدود 4 متر از آن، برجای مانده، از مصالح خشت و گل و چینه ساخته شده و محیط بیرونی آن حدود 6 متر است. این برج، احتمالا دوطبقه بوده و همزمان سکونت در قلعه‌ی قدیمی ساخته شده و وظیفه‌ی حراست از قلعه و دیدبانی در جبهه‌ی شمالی و شرقی را بر عهده داشته است.

مالکیت این اثر، دولتی است و از ویژگی‌های بارز آن می‌توان به مسکونی بودن در دوران‌های مختلف، و پتانسیل بالای گردشگری منطقه‌ای که در آن قرار گرفته است، اشاره نمود. بدیهی است که قلعه‌ی خان، در صورت احیاء و بازسازی، می‌تواند به عنوان بنای تاریخی و فرهنگی و با کاربرد اقامتی و پذیرایی، نقش‌آفرینی نماید. این اثر، در تاریخ 06/12/1385 و به شماره 17432 در فهرست آثار ملی ایران، ثبت گردیده است.

جمعیت:

بزودی تکمیل می شود.

اعضای شورا:

بزودی تکمیل می شود.

شهردار:

بزودی تکمیل می شود.

– فهرست منابع:

— کردان، مرضیه، «گزارش ثبتی قلعه کهنه خان خروین»، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خراسان، 1384.

— گرایلی، فریدون، «نیشابور؛ شهر فیروزه»، 1375، ص 699.

— پاپلی یزدی، محمدحسین، «فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور»، 1388، ص222.